الموافق و لا يوحش معه خلاف المخالف » . اين كتاب بر بيش از 319 مسألهء فقهى مشتمل است . اين كتاب هم از نظر تاريخى و هم از نظر علمى حايز كمال اهميت است زيرا قديم‌ترين كتاب فقهى شيعه است كه متعرّض مسائل خلافى شده و اقوال مختلفه‌اى در آن مسائل را بيان داشته و به‌علاوه فقه شيعهء اماميه را براساس محكم و حججى قوى بنا نهاده است . فقهاى متأخّر چون « شيخ طوسى » و « علّامه حلى » و ديگران از اين روش پيروى كرده و تأليفات فقهى خود را بر اين پايه استوار داشته‌اند . در اين كتاب ، « شريف مرتضى » برخى از تأليفات خود را مانند « مسائل ابى عبد اللّه بن التبان » « 1 » و « مسائل الخلاف » « 2 » و « مسائل اهل الموصل » « 3 » و « المسائل الطرابلسيات » « 4 » و « اصول الفقه » « 5 » نام برده است . سيّد مرتضى « انتصار » را پس از سال 420 تأليف كرده است . « 6 » 2 - « الناصريات » : اين كتاب بر 207 مسئله فقهى و اعتقادى مشتمل است و سيّد مرتضى آن را در مقام شرح و نقد و تسديد فقه جدّ خود « حسن اطروش » صاحب « ديلم » و « طبرستان » تأليف كرده است . صاحب ادب المرتضى گويد : « معروف است كه « حسن اطروش » زيدى بوده ولى بسيارى از علماى اماميه او را شيعهء اثناعشرى مىدانند و برحسب آنچه از همين رساله به دست مىآيد او امامى اثناعشرى نبوده زيرا در بيشتر مسائل فرعى و بسيارى از مسائل اعتقادى بر خلاف مذهب اماميه حكم كرده است » و براى اثبات نظر خود به مسئله 205 و 207 استشهاد كرده است . « 7 » اين كتاب به سال 1276 ه درضمن « الجوامع الفقهية » در ايران چاپ شده و از اين

--> ( 1 ) - ص 5 . ( 2 ) - ص 6 و 84 . ( 3 ) - ص 11 و 82 و 120 . ( 4 ) - ص 62 . ( 5 ) - ص 121 . ( 6 ) - رجوع شود به صفحهء 5 كه به جواب مسائل اهل موصل حوالت داده و خود گويد : در سال 420 وارد شده است . ( 7 ) - رجوع شود به ادب المرتضى ص 65 - 66 و 134 - 135 .